An trú trong hiện tại

Đăng bởi Cư sĩ Diệu Mai 15 Tháng Hai, 2017 15:09
Nguồn: Zen Moon – Relaxing Meditation Music Videos

Vô thường của tâm linh là một sự thay đổi liên tục, không khi nào ngưng nghỉ. Những hiện trạng khổ đau, những tham dục là ngọn lửa luôn luôn cháy trong lòng con người qua nhiều thế hệ của quá khứ và hiện tại. Là Phật tử, chúng ta cần tìm hiểu về cảnh giới “an trú trong hiện tại” – hay hiện trú lạc pháp, biết và thông cảm những nguyên nhân đưa đến nghiệp báo; khi nào hiểu được rằng đa phần những khổ đau của con người là do chạy đuổi theo những khát vọng, ham muốn, đòi hỏi cả vật chất lẫn tinh thần, khi đó, chúng ta sẽ được an trú trong hiện tại.

Thế nào là an trú trong hiện tại?

Trước hết, xin được cắt nghĩa an trú là trạng thái tồn tại một cách ổn định và bền bỉ, không bị tác động bởi các yếu tố ngoại vi. Đức Phật mô tả trạng thái “an trú trong hiện tại” như sau

Quá khứ không truy tầm

Tương lai không ước vọng

Chỉ có pháp hiện tại

Tuệ quán chính là đây

Không động, không rung chuyển,

Trú như vậy nhiệt tâm,

Xứng gọi nhất dạ hiền

Bậc an tịnh, trầm mặc.

Vì sao lại an trú trong hiện tại?

Động cơ chân chính để Phật tử nỗ lực tu học là hạnh phúc tương đối mà chúng ta đang có trong hiện tại, bởi chủ trương của Phật giáo chính là đối diện với hiện tại. Phật nói: “Sự sống chỉ có mặt trong hiện tại nên tâm ý con người phải luôn an trú trong hiện tại”. Theo vậy, quá khứ đã qua, tương lai chưa tới, con người muốn thoát khổ thì những tu tập hay công việc thường ngày của họ phải biết tập trung vào hiện tại, vào chính ngày hôm nay.

Làm thế nào để được an trú?

Bản chất của sự khổ đau là do ham muốn không được thoả mãn. Khi một ham muốn được thoả mãn, thì bản thân ham muốn đó lại được gia tăng, hoặc phát sinh thêm những ham muốn khác. Bởi vậy, niềm vui nào cũng có khổ đau theo sát bên như một vòng luẩn quẩn. Trong Phật giáo, có nhiều phương pháp để được an trú, trong đó, thường lấy câu “Thiểu dục, tri túc” làm phương ngôn. “Thiểu dục” là hạn chế những ham muốn. “Tri túc” nghĩa là biết thế nào là vừa đủ, rồi dừng lại, không truy cầu thêm nữa. Khi không truy cầu thêm nữa, vòng luẩn quẩn nói trên tự nhiên sẽ được giải toả.

“Tam thường bất túc”, nghĩa là hạn chế ba nhu cầu thường nhật, là một phương pháp noi theo “thiểu dục, tri túc”. Theo phương pháp này, để có được sự an trú, chúng ta phải hạn chế các nhu cầu cơ bản như không ăn quá no, không ngủ quá nhiều và không mặc quá dư thừa. Khi không thoả mãn hoàn toàn những nhu cầu này, thì người ta tự nhiên biết quý trọng những thứ đang có.

Khi chúng ta không truy tầm những hạnh phúc xa vời thì những niềm hạnh phúc đang ở ngay bên cạnh sẽ không bị quên lãng. Mỗi ngày chúng ta thức dậy, chúng ta thấy có đủ đồ ăn, có đủ tiền của để tiêu xài, còn sức khỏe và không bệnh hoạn, không bị tù đày hoặc sống trong chỗ chiến tranh, khủng bố, còn sống chung với gia đình trong thân yêu và hiểu biết thì chúng ta nên cảm nhận rằng chúng ta đang sống trong hạnh phúc hơn rất nhiều người trên thế giới.

Hiểu được rằng nghiệp là do chúng ta gieo cũng là một con đường đưa tới sự an trú. trước khi nghiệp thành hình, chúng ta phải rõ quyết định nên gieo hoặc không nên gieo hạt giống này bởi vì kết quả của hạt giống là do chính mình thừa hưởng. Phần quan trọng của đạo Phật là chúng ta phải ý thức được rằng chúng ta đang gieo những hạt giống gì. Nhân và quả là công lý của vũ trụ, như vậy mỗi người chúng ta phải chịu trách nhiệm cho những hành động và ý tưởng của chính mình. Thấy hiện tại là ta biết quá khứ, bởi nền tảng của hôm nay là ngày mai. Nếu trong hiện tại chúng ta gieo được mầm hạnh phúc thì trong tương lai chúng ta mới tiếp tục được hưởng hạnh phúc; hiểu được điều này, chúng ta cần cẩn thận khi gieo nhân của thân, khẩu, ý.

Nói như vậy, không có nghĩa chúng ta không được mắc lỗi lầm. Ta nên cho phép ta mắc lỗi, để tâm trí đừng căng thẳng vì đè nén, nghiêm túc thái quá, sẽ đánh mất đi sự an ổn cần có. Điểm cốt lõi là ta có biết lỗi và cố gắng tận trừ nó hay không. Sống với những lỗi lầm của bản thân và của người khác mà không thấy trở ngại, đồng thời dùng đó để làm bài học cho mình thì sự tu hành mới có được thành tựu. Mặt khác, nếu như ta không nhìn nhận lỗi lầm của bản thân thì ta sẽ mắc phải lỗi che dấu và không thật với chính mình. Đã biết khổ đau và nhìn sự thật khổ đau thì phải tìm cách giải quyết được khổ đau. Tâm vì vô minh, mê mờ mới tạo ra lầm lỗi thì đừng nên bám giữ rồi tự mình khổ sở vì tội lỗi đã tạo. Nếu cứ ám ảnh bởi những tội lỗi của mình thì ta sẽ không dám tạo ra và đón nhận những điều tốt lành. Khi biết lỗi lầm, biết ăn năn thì đã có thể đối diện với Phật một cách chân chính.

Bên cạnh đó, chúng ta cũng nên học cách tìm niềm hoan hỷ của mình từ niềm hoan hỷ của người khác, có vậy, niềm hoan hỷ của bản thân sẽ chẳng bao giờ cạn đi mà lại được nhân lên. Chia sẻ niềm hoan hỷ, há tưởng khó, nhưng lại đến từ những việc làm đơn giản, nhỏ nhặt trong đời. Đức Phật nói về vua trời Đế Thích trong quá khứ khi còn làm người thiện nam tử thì đã phát nguyện như sau:

  • Trọn đời phụng dưỡng cha mẹ
  • Lễ kính những bậc trưởng thượng, đạo đức
  • Nói lời hòa nhã, thân ái
  • Không nói xấu kẻ khác, không nói lời ác ngữ, đâm thọc
  • Nếu làm người gia chủ, luôn thương yêu những kẻ khốn cùng, cô độc
  • Nói những lời thật và luôn bảo vệ sự thật
  • Dứt bỏ các tâm sân hận, nóng nảy

Kết

Đức Phật có nói rằng “Giáo lý của ta là đến để mà thấy, chứ không phải đến để mà tin”. Người tu hành nên đến với đạo Phật bằng tri kiến và trí tuệ để thấy đâu mới là đạo hành xử, tu dưỡng để trở thành con người hoàn thiện. Thế giới này là mọi sự nhân duyên chuyển hóa mà con người không thay đổi được, cho nên để có một đời sống bình an là chúng ta phải chấp nhận thực tại của cuộc sống và hóa giải nó ở trong cái phạm vi của con người. Những biến chuyển trong đời cũng chỉ là lẽ thường, do đó chúng ta không bám chấp để rồi chịu khổ đau. Khi hóa giải được thì chúng ta sẽ thấy xuất hiện những cái thánh thiện. Thực tập cho đến khi ta và đời đều là một thì lúc đó là chân thật hạnh phúc. Nếu hôm nay ta không có hạnh phúc thì ngày mai cũng chẳng thể có được hạnh phúc. Cũng vậy, nếu sống hạnh phúc thì chết sẽ hạnh phúc. Do đó, ta cần tu dưỡng trong hiện tại, tìm an trú trong hiện tại, để giao nhân lành và tiếp tục thụ hưởng hạnh phúc trong tương lai.

Nguồn: Sưu tầm và tổng hợp

BÀI VIẾT GẦN ĐÂY

DƯƠNG LỊCH

tháng ba, 2019

Sắp đặt theo

Hai

Ba

Năm

Sáu

Bảy

CN

-

-

-

-

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30

31

Không có sự kiện

SỰ KIỆN PHẬT GIÁO

tháng ba, 2019

Sắp đặt theo

Không có sự kiện